Một đứa con đã khôn ngoan

Một Đứa Con Đã Khôn Ngoan là tuyển tập truyện ngắn hiện thực phê phán trào phúng xuất sắc của nhà văn Nguyễn Công Hoan – cây đại thụ của nền văn xuôi hiện thực Việt Nam thế kỷ hai mươi. Tác phẩm tập hợp những trang viết sắc sảo, hóm hỉnh nhưng chua cay, phơi bày trần trụi những thảm kịch gia đình, sự suy đồi đạo đức và mặt trái của xã hội thành thị Việt Nam trong những năm tháng dưới ách thống trị của chế độ thực dân nửa phong kiến trước Cách mạng tháng Tám 1945.

Nguyễn Công Hoan thể hiện biệt tài dựng truyện bậc thầy qua việc xây dựng các tình huống đối nghịch trớ trêu và kết thúc bất ngờ đầy ám ảnh: truyện ngắn chủ đề kể về sự bạc bẽo của một đứa con được cha mẹ chắt chiu nuôi ăn học thành tài để rồi khi khôn lớn lại xem cha mẹ già nghèo nàn như một nỗi sỉ nhục và gánh nặng; sự đối lập ghê gớm giữa lối sống xa hoa, đạo đức giả của giới quan lại, tư sản với cảnh cùng quẫn bần hàn của người lao động nghèo; và sự tha hóa nhân phẩm của con người khi đồng tiền trở thành thước đo duy nhất của các mối quan hệ xã hội. Ngòi bút của ông bóc trần từng lớp mặt nạ hào nhoáng để vạch rõ sự giả dối của tầng lớp thống trị.

Tác phẩm có giá trị giáo dục nhân văn và phê phán xã hội sâu sắc, lưu giữ nguyên vẹn phong vị khẩu ngữ sinh động và nghệ thuật trào phúng độc đáo của văn học tiền chiến. Một Đứa Con Đã Khôn Ngoan gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh về đạo hiếu và luân thường đạo lý, nhắc nhở thế hệ hôm nay về trách nhiệm phụng dưỡng cha mẹ và sự tỉnh táo giữ gìn lương tri trong sáng trước sức mạnh cám dỗ của lối sống kim tiền thực dụng.