Vượt Côn Đảo – Phùng Quán

Xuất bản lần đầu năm 1955 và đoạt giải thưởng của Hội Văn nghệ Việt Nam, "Vượt Côn Đảo" là thiên truyện ký lịch sử lẫy lừng của nhà văn Phùng Quán, tái hiện cuộc vượt ngục chấn động năm 1952 của các chiến sĩ cộng sản từ "địa ngục trần gian" Côn Đảo trở về căn cứ kháng chiến Nam Bộ. Tác phẩm đưa người đọc đối diện với sự tàn bạo khét tiếng của hệ thống nhà tù thực dân Pháp – nơi xiềng xích, hầm đá cọp, đòn roi tra tấn và chế độ khổ sai khắc nghiệt được thiết kế nhằm đè bẹp thể xác và bẻ gãy ý chí của những người con yêu nước. Giữa ranh giới mong manh của sự sống và cái chết, ngọn lửa kiên trung cách mạng cùng tình đồng chí sắt son đã tôi luyện nên bản lĩnh phi thường của những tù chính trị kiên cường. Bằng ngòi bút giàu chất thép, sự quan sát sắc sảo và ngôn từ đanh thép mộc mạc, Phùng Quán thuật lại chi tiết từng giai đoạn chuẩn bị bí mật kéo dài nhiều tháng trời của nhóm tù nhân do các chiến sĩ ưu tú chỉ huy: từ việc thu gom từng thanh gỗ, gom góp từng mảnh bao bố, bí mật đan bện dây thừng, cho đến việc đóng chiếc bè thô sơ ngay dưới tầm mắt canh gác cẩn mật của lính gác và mật thám. Chuyến vượt biển rúng động trên chiếc bè mỏng manh vượt qua hàng trăm hải lý sóng gió đại dương mịt mùng, đối đầu với bão tố gầm thét, đói khát thiêu đốt và đàn cá mập rình rập, trở thành kỳ tích anh hùng khẳng định khát vọng tự do cháy bỏng không gì dập tắt nổi của con người Việt Nam. Giá trị học thuật và sư phạm của thiên truyện ký nằm ở việc phục dựng sự thật lịch sử bằng thái độ tôn trọng tuyệt đối các nhân chứng và nghĩa sĩ kiên trung. Phùng Quán không thần thánh hóa nhân vật mà khắc họa chân thực những trăn trở, nỗi sợ hãi đời thường được chiến thắng bởi lý tưởng phụng sự độc lập dân tộc. Tác phẩm là bản cáo trạng đanh thép về tội ác chiến tranh của chủ nghĩa thực dân, đồng thời là bài học lịch sử vô giá về lòng dũng cảm, tinh thần tổ chức kỷ luật và sức mạnh vô song của khối đại đoàn kết đồng chí trước muôn vàn phong ba bão táp.