Được viết vào mùa hè năm 1962 tại chùa Tây Thiên (xứ Huế) bởi Thiền sư Thích Nhất Hạnh sau khi ngài trải nghiệm phong tục cài hoa cẩm chướng trong Ngày của Mẹ (Mother's Day) tại Nhật Bản, 'Bông Hồng Cài Áo' ban đầu chỉ là một đoản văn ngắn được in ronéo để tặng các sinh viên, thanh niên Phật tử Sài Gòn và Huế. Tuy nhiên, bằng vẻ đẹp văn chương mộc mạc, tha thiết và sức lay động mãnh liệt đến tận cùng tâm khảm, tập đoản văn nhỏ bé này đã nhanh chóng tạo nên một cuộc cách mạng văn hóa tâm linh sâu sắc, khởi nguồn cho nghi thức cài hoa hồng thiêng liêng trong mỗi mùa Đại lễ Vu Lan báo hiếu trên khắp mọi miền Tổ quốc và trong các cộng đồng người Việt trên toàn thế giới. Năm 1969, nhạc sĩ Phạm Thế Mỹ đã phổ nhạc áng văn này thành ca khúc bất hủ cùng tên, khắc sâu tình mẫu tử vào tân nhạc Việt Nam.
Tác phẩm mở đầu bằng những lời thủ thỉ tâm tình vô cùng thân thương và thấm thía: 'Ý niệm về mẹ thường không thể tách rời khỏi ý niệm về tình thương. Tình thương là một chất liệu ngọt ngào, êm dịu và có mùi thơm'. Thiền sư đã chạm vào huyệt đạo sâu kín nhất trong trái tim mỗi con người khi nhắc nhở về một chân lý giản dị nhưng thường bị lãng quên giữa dòng đời hối hả: còn mẹ là còn cả một bầu trời hạnh phúc, còn một kho báu vô giá mà không danh vọng, tiền tài nào trên thế gian có thể sánh bằng. Ngài khéo léo dẫn dắt độc giả bước vào nghi thức cài hoa: những ai diễm phúc còn mẹ bên đời sẽ hân hoan được cài lên ngực áo một bông hoa hồng đỏ thắm, để tự nhắc mình nâng niu từng giây phút quý giá; còn những ai bất hạnh mất mẹ sẽ cài lên ngực một bông hoa hồng trắng trinh bạch, để tưởng niệm người đã khuất và nhận diện mẹ vẫn luôn hiện hữu trong từng tế bào của chính thân thể mình.
Sức mạnh tinh thần của 'Bông Hồng Cài Áo' vượt thoát khỏi khuôn khổ của một tôn giáo cụ thể để trở thành một khúc ca nhân bản tuyệt vời về lòng hiếu kính và đạo nghĩa làm người của văn hóa phương Đông. Thiền sư Thích Nhất Hạnh tha thiết nhắn nhủ những người con hãy biết trân trọng mẹ ngay khi mẹ còn sống bằng những cử chỉ yêu thương cụ thể: một cái nhìn âu yếm, một lời nói dịu dàng, hay một cái ôm ấm áp: 'Chiều nay khi đi học về, hoặc đi làm về, em hãy đến bên mẹ, nhìn mẹ thật kỹ, và nói với mẹ một câu thật giản dị: Mẹ ơi, mẹ có biết là con thương mẹ nhiều lắm không?'. Cuốn sách là một liều thuốc thức tỉnh lương tri, đưa con người trở về với bến đỗ bình yên và thiêng liêng nhất của cội nguồn sự sống.