Không Diệt Không Sinh Đừng Sợ Hãi – Thích Nhất Hạnh

Xuất bản lần đầu tiên vào năm 2002 tại Hoa Kỳ bởi nhà xuất bản danh tiếng Riverhead Books (thuộc tập đoàn Penguin Group) dưới nhan đề 'No Death, No Fear: Comforting Wisdom for Life', 'Không Diệt Không Sinh Đừng Sợ Hãi' của Thiền sư Thích Nhất Hạnh (1926–2022) là một trong những kiệt tác Phật học ứng dụng có sức lan tỏa sâu rộng nhất trên trường quốc tế. Tác phẩm đã được dịch ra hàng chục thứ tiếng và trở thành nguồn suối mát lành xoa dịu nỗi đau mất mát cho hàng triệu tâm hồn khắp năm châu. Bằng tuệ giác uyên áo nhưng được diễn đạt bằng ngôn từ trong sáng, dung dị, Thiền sư đã giải mã một trong những nỗi sợ nguyên thủy và lớn nhất của kiếp nhân sinh: nỗi sợ hãi cái chết và sự chia ly vĩnh viễn.

Tác phẩm soi sáng bản chất của thực tại dưới lăng kính của giáo lý Duyên khởi (Pratītyasamutpāda) và Tuệ giác Bát Nhã Ba La Mật Đa (Prajñāpāramitā): vạn vật trong vũ trụ vốn dĩ không có sự sinh ra thực sự và cũng không có sự mất đi thực sự (Bất sinh bất diệt). Thiền sư khéo léo sử dụng hình ảnh ẩn dụ tuyệt mỹ về một đám mây trên bầu trời: một đám mây không thể từ cõi hư vô mà bỗng nhiên sinh ra, và khi đám mây biến mất, nó không hề chết đi hay trở về với cát bụi hư vô, mà nó đã hóa thân thành những giọt mưa rơi xuống mặt đất, hòa vào dòng suối, nuôi dưỡng cây cỏ, ngấm vào lòng đất và có mặt trong chén trà thơm ta đang cầm trên tay. Tương tự như vậy, con người và muôn loài chúng sinh chưa từng có điểm bắt đầu tuyệt đối và vĩnh viễn không bao giờ bị tiêu diệt hoàn toàn; cái chết chỉ là một biểu hiện của sự chuyển hóa hình tướng tiếp nối trong dòng chảy bất tận của sự sống.

Sức mạnh chữa lành của cuốn sách nằm ở sự hướng dẫn thực hành quán chiếu sâu sắc để giải phóng con người khỏi năm nỗi sợ hãi lớn (ngũ úy) và nỗi đau đớn khi người thân yêu qua đời. Thiền sư Thích Nhất Hạnh nhắc nhở chúng ta rằng người thân không hề biến mất vào cõi hư vô; họ vẫn đang hiện diện sống động trong từng tế bào của thân thể ta, trong từng hơi thở, nụ cười, lời ăn tiếng nói và những việc làm thiện lành mà ta kế thừa từ họ. Khi biết nhìn sâu vào bàn tay mình và nhận diện mẹ cha, tổ tiên đang mỉm cười trong từng huyết mạch, ta sẽ vượt thoát khỏi cái bẫy của ý niệm chia lìa, buông bỏ được sự tuyệt vọng để sống một cuộc đời trọn vẹn, bình an và thanh thản ngay trong giây phút hiện tại mầu nhiệm.