Người Mẹ Cầm Súng – Nguyễn Thi

Xuất bản năm 1965 và được vinh danh là một trong những kiệt tác văn học kháng chiến xuất sắc nhất của nền văn xuôi cách mạng Việt Nam, "Người Mẹ Cầm Súng" của nhà văn – liệt sĩ Nguyễn Thi (Nguyễn Ngọc Tấn) là thiên truyện ký anh hùng về nữ du kích Nguyễn Thị Út (Út Tịch) tại vùng đất Tam Ngãi, Cầu Kè, Trà Vinh. Tác phẩm khắc họa tượng đài bất tử về người phụ nữ Nam Bộ kiên cường, bất khuất, dám đứng lên chống lại sự áp bức tàn bạo của chế độ thực dân đế quốc và bè lũ tay sai. Câu nói đanh thép đi vào lịch sử của chị Út Tịch – "Còn cái lai quần cũng đánh" – đã trở thành biểu tượng rực lửa cho ý chí quật khởi, quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh của toàn thể nhân dân miền Nam. Bằng nghệ thuật trần thuật tài hoa, am hiểu sâu sắc tâm lý con người Nam Bộ và ngôn ngữ đậm đà phong vị phương Nam, Nguyễn Thi đã kết hợp nhuần nhuyễn hai phẩm chất tưởng chừng đối lập trong một con người: sự dịu dàng, đảm đang của một người mẹ tần tảo nuôi đàn con thơ dại và bản lĩnh thép của một xạ thủ, một chỉ huy du kích mưu trí vô song. Độc giả nghẹn ngào xúc động trước cảnh chị Út vừa địu con trên lưng vừa trinh sát đồn địch, hay những lúc vừa cho con bú vừa lắp đạn chuẩn bị tập kích giặc. Tình thương con vô bờ của người mẹ nghèo không làm chị nao núng, trái lại, chính là cội nguồn sức mạnh thôi thúc chị cầm súng chiến đấu để giành lấy độc lập, tự do, bảo đảm cho các con một tương lai không còn kiếp sống nô lệ đọa đày. Giá trị học thuật và tư tưởng của "Người Mẹ Cầm Súng" nằm ở việc lý giải cội nguồn sức mạnh vô địch của chiến tranh nhân dân Việt Nam. Nguyễn Thi khẳng định rằng khi người mẹ nghèo khổ nhất bị dồn ép đến chân tường của sự bóc lột và áp bức, họ sẽ đứng lên với tất cả sức mạnh ghê gớm của lòng căm thù giặc và tình mẫu tử thiêng liêng. Cuốn sách là bản anh hùng ca bất tử về chủ nghĩa anh hùng cách mạng, là tài liệu giáo dục lịch sử vô giá bồi dưỡng tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc và lòng biết ơn vô hạn đối với những người mẹ Việt Nam anh hùng đã hy sinh trọn đời vì sự nghiệp giải phóng dân tộc.