Mẹ Vắng Nhà – Nguyễn Thi

Truyện ký văn học cách mạng xuất sắc "Mẹ Vắng Nhà" của nhà văn - liệt sĩ Nguyễn Thi (Nhà xuất bản Kim Đồng ấn hành năm 1996) là một kiệt tác bất hủ của nền văn học kháng chiến Việt Nam thời kỳ chống Mỹ cứu nước. Được sáng tác dựa trên câu chuyện có thật về gia đình chị Út Tịch (nữ anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân miền Tây Nam Bộ với câu nói nổi tiếng "Còn cái lai quần cũng đánh"), tác phẩm khắc họa sinh động hình ảnh năm đứa con thơ dại của chị Út Tịch phải tự chăm sóc lẫn nhau trong những ngày mẹ bận đi đánh giặc giữ làng. Nguyễn Thi thể hiện tài năng bậc thầy trong việc miêu tả thế giới tâm hồn trẻ thơ và hiện thực chiến tranh khốc liệt qua 2 chương truyện ký mẫu mực. Tác giả không tô vẽ những lời đao to búa lớn mà tái hiện chân thực cuộc sống của các em nhỏ: bé Bé chững chạc làm chị cả lo cơm nước, bế em, ru em ngủ bằng những câu hát mộc mạc trong tiếng bom đạn gầm rú ngoài đồng bãi. Lối kể chuyện đôn hậu, ngôn ngữ Nam Bộ mộc mạc, giàu chi tiết đời thường và tiếng cười trẻ thơ trong trẻo đối lập gay gắt với sự tàn khốc của chiến tranh, tạo nên sức lay động nghẹn ngào trong lòng người đọc. "Mẹ Vắng Nhà" là khúc ca hào hùng và xúc động về tinh thần yêu nước và chủ nghĩa anh hùng cách mạng của người dân Nam Bộ. Tác phẩm khẳng định sức mạnh quật khởi của một dân tộc bắt nguồn từ lòng yêu thương gia đình, nơi những đứa trẻ thơ cũng ý thức được sự hy sinh của cha mẹ và tự rèn luyện tính tự lập để chia sẻ gánh nặng với tiền tuyến. Tác phẩm giữ vị trí trang trọng trong kho tàng văn học thiếu nhi và lịch sử dân tộc, mãi là bài học giáo dục sâu sắc về lòng dũng cảm và tinh thần trách nhiệm cho các thế hệ măng non.