Nhang Tàn Thắp Khuya – Nguyễn Thị Thụy Vũ

Được sáng tác bởi nhà văn Nguyễn Thị Thụy Vũ, "Nhang Tàn Thắp Khuya" là một trong những tập truyện ngắn hiện thực tâm lý xuất sắc và đặc trưng nhất cho phong cách văn chương sắc lạnh, gai góc của bà về số phận phụ nữ miền Nam trước năm 1975. Tác phẩm quy tụ những lát cắt bi kịch về cuộc đời của những người phụ nữ nghèo khổ, những cô gái quê lưu lạc chốn thành thị, những thân phận "bán phấn buôn hương" bị đẩy vào ngõ cụt bởi nghèo đói, chiến tranh và định kiến xã hội khắt khe. Nhan đề "Nhang Tàn Thắp Khuya" như một biểu tượng xót xa cho những kiếp người tàn tạ, âm thầm cháy hết đời mình trong bóng đêm cô đơn lạnh lẽo. Bằng nghệ thuật trần thuật khách quan đến mức tàn nhẫn, sử dụng triệt để khẩu ngữ Nam Bộ tự nhiên, sống động và không khoan nhượng với bất kỳ thói đạo đức giả nào, Thụy Vũ dẫn dắt người đọc thâm nhập vào đời sống thực tế trần trụi: những căn phòng trọ ẩm mốc nơi xóm nghèo, những cuộc tình đổi chác đầy toan tính, sự tráo trở của những gã đàn ông tham lam và nỗi tủi nhục vô bờ của những người đàn bà làm nghề nhơ nhớp. Tuy nhiên, ngời sáng lên từ đáy sâu của sự bế tắc là bản năng làm mẹ thiêng liêng, tình chị em đùm bọc lẫn nhau trong hoạn nạn và niềm khao khát được thắp một nén nhang thành kính trước bàn thờ tổ tiên để rửa sạch bụi trần oan nghiệt. Giá trị học thuật của tác phẩm nằm ở việc mang đến một góc nhìn hiện thực phê phán độc đáo, đậm tính nhân văn của văn học đô thị miền Nam thời kỳ chiến tranh. Thụy Vũ không lên giọng răn dạy mà để chính hiện thực cuộc đời cất lên tiếng nói tố cáo xã hội bất công, đồng thời thể hiện sự cảm thông sâu sắc với phẩm giá của những con người dưới đáy cùng xã hội. Cuốn sách là tài liệu văn học quý báu phục vụ nghiên cứu lịch sử xã hội, phong tục và thân phận người phụ nữ trong bối cảnh giao thời đầy biến động của đất nước.