Nửa chừng xuân – Khái Hưng

Khởi đăng nhiều kỳ trên tuần báo 'Phong Hóa' từ năm 1933 và được Nhà xuất bản Đời Nay in thành sách vào năm 1934 tại Hà Nội, 'Nửa Chừng Xuân' của nhà văn Khái Hưng (Trần Khánh Giư, 1896–1947) là một trong những kiệt tác tiểu thuyết tâm lý đầu tiên và tiêu biểu nhất của nhóm Tự Lực Văn Đoàn. Tác phẩm khẳng định tài năng xuất chúng của Khái Hưng trong việc khai thác chiều sâu tâm lý con người, đồng thời đánh dấu sự trưởng thành vượt bậc của ngôn ngữ tiểu thuyết Quốc ngữ thời kỳ phôi thai với lối hành văn mượt mà, thanh nhã và giàu chất thơ. Cốt truyện xoay quanh mối tình đầy trắc trở giữa Mai – một thiếu nữ mồ côi cha mẹ, xuất thân nghèo khó nhưng đoan trang, thông minh và giàu lòng tự trọng – với Lộc, một chàng thanh niên tân học, con quan Án quyền quý. Tình yêu đôi lứa trong sáng nảy nở nhưng lập tức vấp phải bức tường thành kiên cố của định kiến môn đăng hộ đối do bà Án – mẹ Lộc – dựng lên. Bằng quyền lực gia trưởng nghiệt ngã, bà Án kiên quyết từ chối mối duyên này và ép Lộc phải kết hôn với một tiểu thư môn đăng hộ đối khác. Dù đã có với nhau một đứa con trai bé bỏng, Mai dứt khoát từ chối thân phận làm lẽ hèn mọn, dũng cảm ôm con ra đi, tự lập mưu sinh bằng nghề thêu may và nuôi dạy em trai ăn học thành tài. Nhiều năm sau, khi Lộc đã trở thành một quan tri phủ giàu sang muốn hàn gắn lại tình xưa, Mai vẫn kiên quyết giữ vững phẩm giá, chọn tình bạn cao thượng thay vì quay lại kiếp sống phụ thuộc. 'Nửa Chừng Xuân' là bản tình ca ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn bất khuất và đức hy sinh cao cả của người phụ nữ Việt Nam trước sóng gió cuộc đời. Khác với vẻ nổi loạn quyết liệt của nhân vật Loan trong 'Đoạn Tuyệt', nhân vật Mai của Khái Hưng mang vẻ đẹp nhẫn nại, kiên trinh, kết hợp hài hòa giữa nền tảng đạo đức gia phong truyền thống với ý thức tự chủ của thời đại mới. Tác phẩm đã làm rung động bao thế hệ độc giả bởi nỗi buồn man mác, tính nhân đạo sâu sắc và cái nhìn bao dung đối với số phận con người trong buổi giao thời đầy biến động.