Đội Mũ Lệch – Khái Hưng

Đội Mũ Lệch là tác phẩm tiểu thuyết châm biếm sắc sảo và độc đáo của Khái Hưng (1896–1947), một trong hai trụ cột sáng lập Tự Lực Văn Đoàn, được đăng nhiều kỳ trên tuần báo Ngày Nay vào giữa thập niên 1930 trước khi in thành sách. Khác với giọng văn lãng mạn, bi thương trong "Nửa chừng xuân" hay "Hồn bướm mơ tiên", ở Đội Mũ Lệch, Khái Hưng thể hiện một khía cạnh tài năng hoàn toàn mới: ngòi bút trào phúng thông minh, hóm hỉnh và sâu cay khi bóc trần những thói hư tật xấu của xã hội thị dân tư sản lai căng thời kỳ Pháp thuộc. Hình tượng "đội mũ lệch" trở thành một biểu tượng trào phúng đắt giá, ám chỉ lối sống học đòi phương Tây nửa mùa của một bộ phận thanh niên thành thị thượng lưu: những kẻ thích làm dáng tân thời, ăn mặc kệch cỡm, nói tiếng Tây bồi bập bẹ nhưng đầu óc hoàn toàn rỗng tuếch về văn hóa và đạo đức. Khái Hưng đã dựng nên một chuỗi những tình huống dở khóc dở cười, vạch trần thói hợm hĩnh, tính tham lam vụ lợi, sự phản bội tình nghĩa và căn bệnh sính ngoại mù quáng đang làm băng hoại các chuẩn mực luân lý gia đình truyền thống. Đằng sau những tràng cười sảng khoái là nỗi xót xa kín đáo của nhà văn trước tình cảnh tha hóa nhân cách của tầng lớp trẻ bị cuốn theo cơn lốc kim tiền. Đội Mũ Lệch khẳng định bản lĩnh nghệ thuật đa dạng của Khái Hưng và đóng góp lớn vào sự phát triển của dòng văn học trào phúng Việt Nam trước năm 1945. Bằng ngôn ngữ đối thoại linh hoạt, sắc bén và nghệ thuật xây dựng tình huống hài kịch mẫu mực, tác phẩm không chỉ mang lại tiếng cười phê phán thời đại mà còn đưa ra bài học cảnh tỉnh sâu sắc về việc giữ gìn bản lĩnh văn hóa dân tộc trước làn sóng hội nhập ngoại lai.