Tế Điên Hòa Thượng – Cư Sĩ Khánh Văn

"Tế Điên Hòa Thượng" (Tế Công Hoạt Phật) do cư sĩ Khánh Văn biên soạn và phóng tác là một tác phẩm văn học Phật giáo dân gian đặc sắc, tái hiện cuộc đời huyền thoại đầy màu sắc của Thiền sư Đạo Tế (1130–1207) – vị danh tăng thuộc phái Dương Kỳ, tông Lâm Tế thời Nam Tống tại Hàng Châu, Trung Quốc. Khác biệt với hình ảnh trang nghiêm, thanh quy nghiêm cẩn của chốn thiền môn truyền thống, Hòa thượng Đạo Tế xuất hiện với hình tướng kỳ dị: áo rách vá chằng chịt, nón rách, tay cầm quạt nan, ăn thịt uống rượu và hành xử điên đảo khác thường; nhưng ẩn sau vẻ ngoài cuồng thiền ấy là một bậc đắc đạo chứng quả, sở hữu thần thông biến hóa và một trái tim đại từ đại bi cứu nhân độ thế.

Tác phẩm thuật lại hàng loạt giai thoại ly kỳ, hấp dẫn về những lần Tế Công ra tay trừng trị bọn cường hào ác bá, cứu giúp người nghèo khổ cơ hàn, cảm hóa những kẻ bất lương quay về nẻo thiện và giải trừ oan kết nghiệp chướng cho chúng sinh. Tác giả phân tích chiều sâu triết lý "Cuồng thiền" của Tế Công: sự phá chấp hình tướng để chỉ thẳng chân tâm. Ngài không bị câu thúc bởi các quy ước xã hội hay giới luật bề ngoài vì tâm ngài đã hoàn toàn thanh tịnh, không nhiễm một mảy may trần tục; hành vi dị thường của ngài là phương tiện thiện xảo để phá tan thói đạo đức giả, sự kiêu mạn của hàng trí thức giả hiệu và sự mê tín của dân chúng thời bấy giờ.

Sức hấp dẫn vượt thời gian của tác phẩm nằm ở sự kết hợp tài tình giữa tính giải trí dân gian hóm hỉnh với những bài học nhân quả đạo đức sâu sắc. Cuốn sách khẳng định một chân lý Phật giáo bất biến: Phật tính bình đẳng hiện diện khắp mọi nơi và lòng từ bi cứu khổ mới là thước đo cao nhất của sự giác ngộ, chứ không phải là những nghi thức bề ngoài rỗng tuếch. Đây là tác phẩm văn học Phật giáo giải trí giàu ý nghĩa nhân văn dành cho độc giả mọi lứa tuổi, mang lại tiếng cười sảng khoái cùng những bài học thức tỉnh lương tri sâu sắc.