Bà Bovary – Gustave Flaubert

Được ấn hành năm 1857 sau vụ kiện tụng chấn động văn đàn Pháp vì tội "xúc phạm thuần phong mỹ tục", "Bà Bovary" (Madame Bovary) của Gustave Flaubert đã khai sinh một thời đại mới cho chủ nghĩa hiện thực thế giới. Tác phẩm bóc trần bi kịch vỡ mộng của Emma Rouault, một thiếu nữ nông thôn được nuôi dưỡng bằng tiểu thuyết diễm tình lãng mạn, để rồi rơi vào cuộc hôn nhân tẻ nhạt với viên bác sĩ Charles Bovary nhu nhược. Khát khao cháy bỏng về một tình yêu quý tộc đam mê, xa hoa đã đẩy Emma vào những mối tình vụng trộm trụy lạc cùng vực xoáy nợ nần không lối thoát, khép lại bằng cái chết đau đớn vì thạch tín. Bằng nghệ thuật miêu tả khách quan, giải phẫu tâm lý lạnh lùng như một lưỡi dao mổ và nguyên tắc trau chuốt từng con chữ (le mot juste), Flaubert đã biến một tấn bi kịch ngoại tình đời thường thành một công trình phê bình xã hội mẫu mực. Ông không ngợi ca cũng không phán xét đạo đức một cách giáo điều, mà phơi bày tính giả tạo, thói kệch cỡm của giai cấp tư sản tỉnh lẻ tiêu biểu qua nhân vật dược sĩ Homais. Tâm lý "Bovarysme" – hội chứng tự huyễn hoặc bản thân, không chấp nhận thực tại tầm thường để đuổi theo ảo tưởng viển vông – được Flaubert mổ xẻ với độ chính xác lâm sàng tuyệt đối. Kiệt tác của Flaubert trường tồn như một lời cảnh tỉnh đanh thép trước hiểm họa của thói phù hoa và sự tha hóa tâm hồn do các định kiến xã hội áp đặt. "Bà Bovary" không chỉ là khúc ca ai điếu cho những mộng tưởng ái tình nông cạn, mà còn là bản cáo trạng nghiêm khắc đối với một xã hội thực dụng nơi tiền tài bóp nghẹt mọi thi vị chân chính. Cuộc đời bi thảm của Emma nhắc nhở con người về cái giá đắt đỏ của sự vô minh khi nhầm lẫn giữa khát vọng tự do đích thực với lòng tham lam chiếm đoạt vật chất.