Khúc Tiêu Đồng – Hồi Ký Của Vị Quan Triều Nguyễn

Bộ hồi ký lịch sử quý hiếm "Khúc Tiêu Đồng" của tác giả Hà Ngại (bản dịch và chú giải công phu do Nhà xuất bản Trẻ ấn hành) là một pho tư liệu lịch sử - văn hóa đặc biệt giá trị, tái hiện diện mạo chân thực về xã hội Việt Nam từ cuối thế kỷ mười chín đến nửa đầu thế kỷ hai mươi qua góc nhìn của một vị quan triều Nguyễn trải qua nhiều thăng trầm biến động. Khác với những công trình chính sử vốn chỉ ghi chép những biến cố cung đình lớn, cuốn hồi ký này ghi lại tường tận những chi tiết sống động về đời sống quan trường và nỗi niềm thế sự của một con người bình dị. Tác phẩm đưa người đọc đi qua các chặng đường lịch sử từ thuở thiếu thời đèn sách Nho khoa, thi cử đỗ đạt, đến những năm tháng làm quan tri phủ, tuần phủ tại các tỉnh miền Trung và miền Bắc dưới thời kỳ Pháp thuộc. Bằng ngòi bút ký ức chân thực, khách quan và không né tránh sự thật, cụ Hà Ngại ghi lại tường tận những sinh hoạt chốn cung đình Huế, mối quan hệ phức tạp giữa chính quyền bảo hộ Pháp với triều đình nhà Nguyễn, cùng nỗi giằng xé nội tâm của lớp nhà nho đương thời trước sự sụp đổ của nền cựu học và sự trỗi dậy của làn sóng Âu hóa. Tác phẩm cung cấp những cứ liệu quý giá về phong tục tập quán, lễ nghi thi cử, cách thức vận hành bộ máy quan lại địa phương và đời sống cùng cực của người nông dân dưới chế độ sưu cao thuế nặng. "Khúc Tiêu Đồng" vượt lên giá trị của một cuốn hồi ký cá nhân để trở thành một chứng tích lịch sử sống động về một thời kỳ chuyển mình đầy đau thương của dân tộc Việt Nam. Giọng văn hoài niệm trầm tĩnh, mộc mạc và chuẩn xác về mặt sử liệu của tác giả đem lại cho người nghe những trải nghiệm thính giác sâu sắc. Đây là tác phẩm tham khảo căn bản cho các nhà nghiên cứu lịch sử cận đại, sinh viên khoa học xã hội nhân văn và mọi độc giả muốn thấu hiểu tâm thế của tiền nhân trước những cơn biến thiên dâu bể của thời cuộc.