Nỗi đau lịch sử nạn đói 1945

Tập hợp các công trình khảo cứu thực chứng và bài viết của nhiều nhà sử học uy tín, "Nỗi đau lịch sử nạn đói 1945" là tài liệu lịch sử đặc biệt nghiêm cẩn và đau xót, bóc trần một trong những thảm họa nhân đạo khủng khiếp nhất trong lịch sử dân tộc Việt Nam: nạn đói năm Ất Dậu 1945 cướp đi sinh mệnh của hơn hai triệu đồng bào. Tác phẩm đi sâu giải phẫu nguyên nhân gốc rễ của thảm kịch, vạch trần tội ác tày trời của phát xít Nhật với chính sách thu mua lúa gạo cưỡng bức, bắt nhân dân nhổ lúa trồng đay, kết hợp với sự bóc lột tàn bạo của thực dân Pháp và sự bất lực của chính quyền bù nhìn thời bấy giờ. Bằng việc kết hợp giữa việc khai thác kho lưu trữ hồ sơ tài liệu của các bên tham chiến và phương pháp điều tra nhân chứng sống tại các "điểm đen" nạn đói như Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình, Hà Nam, Hà Nội, cuốn sách đã phục dựng lại hiện thực hãi hùng mà không lời lẽ nào có thể tả xiết: những đoàn người đói khát tha phương cầu thực, những xác chết rải rác bên vệ đường, những xóm làng tiêu điều không còn một bóng người, và sự tan vỡ của những thiết chế gia đình, làng xã truyền thống trước cơn cuồng phong của nạn đói. Giá trị then chốt của công trình khảo cứu này là việc gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh về sự tàn bạo của chủ nghĩa thực dân và phát xít, đồng thời làm sáng tỏ mối liên hệ biện chứng giữa nạn đói kinh hoàng ấy với sự bùng nổ tất yếu của Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Khi bị đẩy vào đường cùng của sự diệt vong, nhân dân ta không còn con đường nào khác ngoài việc vùng lên đập tan xiềng xích nô lệ để tự cứu lấy mạng sống của chính mình. Cuốn sách là khúc tưởng niệm đau thương nhưng hào hùng, nhắc nhở các thế hệ mai sau về ý nghĩa sống còn của nền an ninh lương thực và nền độc lập tự chủ quốc gia.