Rèn Nghị Lực Để Lập Thân – Nguyễn Hiến Lê

Xuất bản lần đầu năm 1954 tại Sài Gòn bởi nhà sách Cảo Thơm trước khi được tái bản nhiều lần qua các nhà xuất bản uy tín, 'Rèn Nghị Lực Để Lập Thân' là một trong những tác phẩm tâm huyết và giàu giá trị giáo dục nhất của học giả uyên bác Nguyễn Hiến Lê (1912–1984). Trong bối cảnh xã hội Việt Nam thời kỳ đó đứng trước những xáo trộn giá trị và thế hệ trẻ dễ rơi vào tâm trạng chán chường, mất phương hướng, tác giả đã viết cuốn sách này như một bản tuyên ngôn rèn luyện ý chí, khích lệ thanh niên xây dựng nội lực tinh thần vững vàng để tự chủ cuộc đời và cống hiến cho dân tộc. Tác phẩm kết hợp nhuần nhuyễn giữa đạo đức học truyền thống phương Đông (Nho gia, Lão Trang) với những thành tựu của tâm lý học thực hành phương Tây. Nguyễn Hiến Lê phân tích sâu sắc rằng nghị lực không phải là món quà thiên bẩm dành riêng cho một số ít vĩ nhân, mà là một 'bắp thịt tinh thần' hoàn toàn có thể được tôi luyện qua việc rèn luyện thói quen tự kỷ luật mỗi ngày. Tác giả vạch ra một lộ trình tu thân khoa học gồm bốn trụ cột: Xác định mục tiêu sống cao đẹp và rõ ràng; Rèn luyện khả năng tập trung ý chí và kiểm soát các thôi thúc bản năng tầm thường; Thiết lập kỷ luật cá nhân nghiêm ngặt trong công việc lẫn sinh hoạt thường nhật; và Kiên trì biến nhận thức thành hành động thực tế dẫu phải đối mặt với vô vàn nghịch cảnh trở ngại. Sức thuyết phục vượt thời gian của cuốn sách bắt nguồn từ hàng loạt tấm gương danh nhân lịch sử Đông - Tây được khảo chứng công phu: từ nhà hùng biện Hy Lạp Demosthenes ngậm sỏi tập nói bên bờ biển để chiến thắng tật nói lắp, Louis Pasteur kiên trì nghiên cứu vắc-xin dẫu bị tai biến liệt nửa người, Benjamin Franklin với phương pháp tự chấm điểm 13 đức tính mỗi tối, cho đến các chí sĩ cách mạng Việt Nam kiên trinh giữ vững khí tiết trong chốn lao tù thực dân. Nguyễn Hiến Lê nhắc nhở rằng bằng cấp hay tài năng chỉ là điều kiện cần ban đầu, duy chỉ có nghị lực kiên cường và nhân cách liêm chính mới là điểm tựa vững chãi nhất giúp con người đứng vững giữa phong ba bão táp, lập thân thành công và tạo dựng một cuộc đời có ý nghĩa cao đẹp.