Ý Cao Tình Đẹp – Nguyễn Hiến Lê

Xuất bản lần đầu tiên vào năm 1964 tại Sài Gòn bởi Nhà sách Khai Trí, 'Ý Cao Tình Đẹp' của học giả Nguyễn Hiến Lê (1912–1984) là một tuyển tập danh nhân và văn hóa nghệ thuật đặc sắc, đúc kết những tấm gương sáng ngời về nhân cách cao thượng, tình bạn tri âm tri kỷ và tình yêu lý tưởng trong lịch sử nhân loại. Tác phẩm ra đời với ước vọng thiết tha của tác giả: dùng vẻ đẹp của văn hóa và đạo đức để thanh lọc tâm hồn thanh niên, hướng độc giả tới một lối sống thanh tao, giàu lý tưởng và thấm đượm tinh thần nhân bản.

Tác phẩm được chia thành các phần khảo cứu sống động về những mối quan hệ mẫu mực và tình cảm son sắt của các vĩ nhân Đông Tây: tình bạn tri âm kỳ diệu vượt lên trên mọi danh lợi giữa Bá Nha và Tử Kỳ thời Xuân Thu, giữa Goethe và Schiller trong nền văn học Đức cổ điển; tình cảm thủy chung son sắt của các đôi uyên ương tài danh như thi sĩ Robert Browning và Elizabeth Barrett Browning; hay khí tiết thanh cao của các bậc hiền triết phương Đông như Đào Uyên Minh cởi áo từ quan về vui thú điền viên, Nguyễn Trãi giữ trọn tấm lòng trung can ái quốc nơi Côn Sơn khói sương. Bằng phương pháp nghiên cứu sử liệu nghiêm cẩn kết hợp với lối kể chuyện truyền cảm, Nguyễn Hiến Lê tái hiện những nhân vật lịch sử không phải như những pho tượng đá khô cứng, mà là những tâm hồn nồng hậu, giàu cảm xúc và sống hết mình vì cái đẹp chân thiện mỹ.

Sứ mệnh khai minh của 'Ý Cao Tình Đẹp' là chứng minh rằng cuộc đời dẫu có muôn vàn trần tục và bon chen, con người vẫn luôn có thể vươn tới những tầng cao của đạo đức và nghệ thuật. Cuốn sách là dòng suối mát lành nuôi dưỡng tâm hồn, nhắc nhở thế hệ trẻ hãy biết nuôi dưỡng những tư tưởng cao đẹp (Ý cao) và vun đắp những tình cảm trong sáng vị tha (Tình đẹp) để làm cho cuộc sống của chính mình và xã hội trở nên đáng sống hơn.