Tắt Đèn – Ngô Tất Tố

Xuất bản năm 1939 và được tôn vinh là đỉnh cao chói lọi của dòng văn học hiện thực phê phán Việt Nam giai đoạn 1930 - 1945, "Tắt Đèn" của nhà văn Ngô Tất Tố là bản cáo trạng đanh thép bóc trần sự tàn bạo của chế độ sưu thuế thời thực dân phong kiến đè nặng lên lưng người nông dân nghèo. Khung cảnh làng Đông Xá trong những ngày ngột ngạt tiếng trống thúc sưu, tiếng roi vọt tra tấn dã man và cảnh bắt bớ giam cầm đã đẩy gia đình chị Dậu vào bước đường cùng không lối thoát, buộc người mẹ nghèo phải đứt ruột bán con, bán chó và gánh khoai còm cõi để nộp tiền sưu cho người chồng ốm đau cùng người em chồng đã chết. Bằng nghệ thuật trần thuật sắc sảo và nghệ thuật xây dựng nhân vật bậc thầy, Ngô Tất Tố tạc nên hình tượng Chị Dậu – tượng đài bất hủ về phẩm chất cao đẹp, lòng vị tha, đức hy sinh tảo tần và tinh thần quật khởi phản kháng của người phụ nữ nông thôn Việt Nam. Đối lập gay gắt với vẻ đẹp thuần khiết của chị Dậu là bộ mặt đê tiện, tham lam và tàn nhẫn của tầng lớp thống trị từ quan tri phủ Tư Ân, gia đình Nghị Quế cho đến bọn lý trưởng, cai lệ tay sai. Đỉnh điểm xung đột khi chị Dậu quật ngã hai tên tay sai để bảo vệ chồng thể hiện quy luật muôn đời: tức nước thì ắt vỡ bờ. Giá trị học thuật và tư tưởng của "Tắt Đèn" khẳng định sự sụp đổ tất yếu của trật tự xã hội phong kiến thối nát và khơi dậy niềm tin mãnh liệt vào sức mạnh tiềm tàng của quần chúng lao khổ. Cái kết đầy tính ám tượng khi chị Dậu vùng chạy ra ngoài giữa đêm tối đen như mực chính là khúc dạo đầu báo hiệu một cơn bão táp cách mạng sắp bùng nổ để đập tan gông cùm nô lệ. Tác phẩm là kiệt tác giáo khoa kinh điển, hun đúc lòng căm thù áp bức bất công và ngợi ca phẩm giá bất khuất của con người Việt Nam.