Thời Cuối Nhà Hậu Lê – Ngô Văn Phú

Nằm trong chuỗi tiểu thuyết lịch sử các triều đại của nhà văn Ngô Văn Phú, tác phẩm "Thời Cuối Nhà Hậu Lê" tái hiện một trong những giai đoạn phân tranh hỗn loạn và biến động dữ dội nhất của lịch sử Đại Việt: thời kỳ Nam - Bắc triều và Trịnh - Nguyễn phân tranh kéo dài suốt thế kỷ XVII và XVIII. Tác phẩm mở đầu bằng sự suy tàn của triều đình vua Lê Uy Mục, Lê Tương Dực, dẫn đến sự kiện Mạc Đăng Dung cướp ngôi lập ra nhà Mạc, kéo theo cuộc chiến tranh phục dựng nhà Lê của dòng họ Nguyễn Kim và chúa Trịnh, đẩy đất nước vào cảnh "vua Lê chúa Trịnh" đầy nghịch lý. Ngòi bút của Ngô Văn Phú thể hiện sự sắc sảo khi phơi bày bản chất của các cuộc tranh đoạt quyền lực giữa các tập đoàn phong kiến quân phiệt thời bấy giờ. Tác giả khắc họa sâu sắc tình cảnh bi đát của đấng hoàng đế: mang danh thiên tử trị vì non sông nhưng thực chất chỉ là con rối không tấc sắt trong tay, mọi quyền bính sinh sát đều nằm trong phủ chúa Trịnh. Từng trang viết lột tả chân thực sự khốn cùng của người nông dân phải gánh chịu sưu cao thuế nặng, nạn binh dịch triền miên và cảnh làng mạc xơ xác tiêu điều vì những cuộc nội chiến giành giật giang sơn của các phe phái thống trị. Tác phẩm xác lập giá trị tư tưởng lớn khi chứng minh rằng một cấu trúc quyền lực nhị trùng "vua bù nhìn - chúa chuyên quyền" là một quái thai lịch sử không thể mang lại sự thái bình thịnh trị cho đất nước. Tác giả làm rõ quy luật: sự bế tắc của các tập đoàn phong kiến mục ruỗng tất yếu sẽ thổi bùng lên ngọn lửa đấu tranh cách mạng của quần chúng nhân dân, dọn đường cho phong trào Tây Sơn bão táp xuất hiện để dẹp tan cục diện chia cắt, thống nhất lại non sông Đại Việt. Cuốn sách là bài học sâu sắc về hiểm họa của sự phân rã quyền lực quốc gia và nỗi đau của nhân dân trong thời kỳ loạn lạc.