Hội Thề – Nguyễn Quang Thân

Đoạt giải Nhất cuộc thi tiểu thuyết của Hội Nhà văn Việt Nam năm 2010, "Hội Thề" của nhà văn Nguyễn Quang Thân là kiệt tác tiểu thuyết lịch sử xuất sắc, đạt tới đỉnh cao về chiều sâu triết luận chính trị và tư tưởng nhân nghĩa Việt Nam. Tác phẩm tái hiện giai đoạn quyết định của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn vào cuối năm 1427, trọng tâm là sự kiện Hội thề Đông Quan – một biến cố ngoại giao có một không hai trong lịch sử chiến tranh nhân loại, nơi quân đội khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi và Nguyễn Trãi lãnh đạo đã buộc quan quân nhà Minh phải ký hòa ước, rút quân về nước trong danh dự mà không cần tắm máu chiến trường. Bằng nghệ thuật đối thoại kịch tính, sự phân tích tâm lý chính trị bậc thầy và lối hành văn sắc sảo, Nguyễn Quang Thân làm nổi bật tầm vóc vĩ đại của Nguyễn Trãi – nhà tư tưởng thiên tài đã đem "đại nghĩa để thắng hung tàn, lấy chí nhân để thay cường bạo". Tác giả mổ xẻ những cuộc tranh luận nảy lửa trong nội bộ nghĩa quân giữa phe chủ chiến muốn trả thù tàn sát và phe chủ hòa kiên định mục tiêu hòa hiếu lâu dài. Cuộc đối đầu trí tuệ nghẹt thở giữa Nguyễn Trãi và tướng giặc Vương Thông cho thấy sức mạnh vô địch của lẽ phải, chính nghĩa và lòng khoan dung vượt lên trên mọi hận thù binh đao. Giá trị học thuật và tư tưởng của "Hội Thề" nằm ở việc đúc kết triết lý quân sự và ngoại giao hòa bình độc đáo của dân tộc Việt Nam: đánh giặc để giành lại độc lập chứ không phải để gieo rắc hận thù; kết thúc chiến tranh bằng sự phục sinh của tình người và sự tôn trọng phẩm giá con người. Nguyễn Quang Thân khẳng định rằng đỉnh cao của chiến thắng là chiến thắng không cần dùng đến gươm giáo. Tác phẩm là pho tư liệu lịch sử và tư tưởng chính trị vô giá, bồi đắp lòng tự hào dân tộc và để lại những bài học bang giao muôn đời cho hậu thế.