Mùi của ký ức

Mùi Của Ký Ức là tập tùy bút văn hóa và hồi ức sâu lắng, lay động tâm can của nhà thơ, nhà văn Nguyễn Quang Thiều – Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, do Nhà xuất bản Trẻ ấn hành năm 2017. Tác phẩm là một hành trình độc đáo dẫn dắt người đọc trở về với không gian làng Chùa thân thương bên dòng sông Đáy thơ mộng – một ngôi làng Bắc Bộ cổ kính với những phong tục, nếp sống và vẻ đẹp tâm linh truyền thống đang đứng trước nguy cơ bị phai nhạt dưới làn sóng công nghiệp hóa và đô thị hóa ào ạt.

Điểm độc đáo xuất sắc của tác phẩm nằm ở việc tác giả sử dụng "thế giới của khứu giác" làm chiếc chìa khóa thần diệu để mở toang cánh cửa ký ức. Từng trang viết thấm đẫm những mùi hương bình dị, thân thương của làng quê xưa: mùi rơm rạ mùa gặt phơi ngập đường làng, mùi bùn non sông Đáy ngai ngái phù sa, mùi mồ hôi mặn mòi trên tấm áo nâu của mẹ, mùi khói bếp củi chiều đông ấm áp, mùi hoa cau rụng thơm thoang thoảng bờ ao, và cả mùi cá nướng, mùi nồi bánh chưng sôi sùng sục đêm trừ tịch. Qua từng mùi hương ký ức, Nguyễn Quang Thiều đã khắc họa chân thực và xúc động những khuôn mặt người nông dân nghèo khổ nhưng giàu lòng tự trọng, những bậc tiền nhân nhân từ và những giá trị đạo đức gia đình truyền thống từng nuôi dưỡng tâm hồn con người qua bao gian nan bom đạn thời chiến tranh.

Mùi Của Ký Ức cất lên tiếng thở dài xót xa trước sự biến dạng của làng quê nông thôn hôm nay, khi bê tông hóa đang dần thay thế những rặng tre, giếng nước và sự thực dụng đang làm rạn nứt tình làng nghĩa xóm. Tác phẩm như một lời cảnh tỉnh tha thiết và nghiêm khắc: một dân tộc đánh mất ký ức cội nguồn và những mùi hương thiêng liêng của quê hương là một dân tộc đang đánh mất chính căn cước văn hóa và bản lĩnh tinh thần của mình.