Những Ngày Thơ Ấu – Nguyên Hồng

Khởi thảo vào năm 1938 và đăng từng kỳ trên tuần báo 'Ngày Nay' trước khi được Nhà xuất bản Đời Nay ấn hành thành tập sách hoàn chỉnh vào năm 1940 tại Hà Nội, 'Những Ngày Thơ Ấu' của nhà văn Nguyên Hồng (1918–1982) là một thiên hồi ký tự truyện xúc động và giàu giá trị nhân đạo bậc nhất của văn học Việt Nam hiện đại. Tác phẩm gồm chín chương truyện ngắn liên hoàn, tái hiện lại những ký ức tuổi thơ đầy cay đắng, tủi nhục nhưng sáng ngời tình mẫu tử thiêng liêng của chính tác giả tại thành phố Nam Định trong những năm tháng đen tối của chế độ gia đình phong kiến cổ hủ. Nhân vật trung tâm của hồi ký là chú bé Hồng – một tâm hồn non nớt, nhạy cảm lớn lên trong một gia đình bất hạnh không có tình yêu. Người cha là một viên chức nhỏ nghiện ngập thuốc phiện, sống mòn mỏi và qua đời trong cảnh bần hàn túng quẫn; người mẹ trẻ trung, xinh đẹp nhưng bị chôn vùi thanh xuân trong cuộc hôn nhân gượng ép không môn đăng hộ đối. Sau khi chồng chết, vì nợ nần chồng chất và định kiến hà khắc của họ hàng bên nội, người mẹ buộc phải dứt ruột bỏ con đi tha hương cầu thực, để lại chú bé Hồng sống trơ trọi giữa sự ghẻ lạnh, cay nghiệt và giả tạo của những người cô ruột tàn nhẫn. Đỉnh điểm cảm xúc của tác phẩm nằm ở chương 'Trong lòng mẹ' – khi người cô cố tình gieo rắc vào đầu óc non nớt của Hồng những lời rèm pha độc địa nhằm bôi nhọ thanh danh của mẹ, nhưng cậu bé bằng linh cảm và tình yêu máu thịt thuần khiết đã kiên quyết bảo vệ mẹ và vỡ òa hạnh phúc trong giây phút nghẹn ngào được sà vào lòng mẹ ấm áp bên vệ đường. Vượt lên trên một trang nhật ký riêng tư đẫm nước mắt của một đứa trẻ mồ côi, 'Những Ngày Thơ Ấu' là bản cáo trạng đanh thép lên án những lề thói gia đình phong kiến tàn nhẫn đã bóp nghẹt quyền sống và quyền mưu cầu hạnh phúc của người phụ nữ và trẻ thơ. Bằng giọng văn tâm tình thổn thức, lối miêu tả rung động tinh tế và trái tim nhạy cảm vô biên, Nguyên Hồng đã biến những vết thương tuổi thơ thành một tác phẩm nghệ thuật rung động triệu con tim. Tác phẩm khẳng định sức mạnh vô song của tình mẫu tử – nguồn ánh sáng thiêng liêng duy nhất nâng đỡ tâm hồn con người vượt qua mọi giông bão nghiệt ngã của cuộc đời.