Bạch Mã Khiếu Tây Phong – Kim Dung

Khởi đăng trên nhật báo 'Minh Báo' tại Hồng Kông vào năm 1961, 'Bạch Mã Khiếu Tây Phong' (Bạch mã gào gió tây) là một trong những truyện vừa võ hiệp ngắn nhưng mang phong vị độc đáo, đượm buồn và giàu chất thơ nhất của đại tông sư Kim Dung (1924–2018). Khác với quy mô hoành tráng, chiến trận ngập trời của 'Xạ Điêu Tam Bộ Khúc' hay 'Thiên Long Bát Bộ', tác phẩm thu hẹp không gian vào vùng thảo nguyên Tây Vực hoang sơ, lộng gió để cất lên một khúc bi ca dịu dàng, da diết về sự bất lực của con người trước tình yêu đơn phương và định mệnh chia phôi. Nhân vật trung tâm là Lý Văn Tú – một thiếu nữ người Hán mồ côi cha mẹ từ thuở nhỏ sau một vụ cướp bản đồ kho báu Cao Xương đẫm máu. Cô may mắn được một ông lão chăn ngựa tốt bụng tên Kế Tế An (thực chất là cao thủ giấu mình Mã Gia Tuấn) cưu mang, đưa lên vùng thảo nguyên bao la của người Kazakh sinh sống. Tại đây, Văn Tú lớn lên cùng chú ngựa trắng trung thành và nảy sinh mối tình đầu ngây thơ, sâu nặng với chàng trai người Kazakh dũng cảm tên Tô Phổ. Thế nhưng, sự thù hằn sắc tộc giữa người Hán và người Kazakh cùng sự xuất hiện của cô gái xinh đẹp A Mạn đã đẩy Văn Tú vào nỗi cô đơn tận cùng: Tô Phổ yêu A Mạn tha thiết và chỉ coi Văn Tú như một người bạn xa lạ. Ngay cả khi Văn Tú học được tuyệt kỹ võ công, đánh bại kẻ thù báo thù cho cha mẹ và mở ra bí mật kho báu Cao Xương (thực chất chỉ là những cuốn sách và đồ dùng văn hóa do người Hán mang đến), nàng vẫn không thể nào có được trái tim của người mình yêu. Đoạn kết của tác phẩm là một trong những trang văn ám ảnh và đẹp nhất trong toàn bộ di sản kiếm hiệp Kim Dung: hình ảnh cô gái trẻ cưỡi con ngựa trắng gầy guộc chầm chậm quay trở về vùng Trung Nguyên xa xôi giữa tiếng gió tây rít gào buốt lạnh. Kim Dung đã gửi gắm một triết lý nhân sinh thâm trầm: trên đời này, võ công cao cường hay kho báu vàng ngọc muôn vạn lượng đều có thể đạt được, duy chỉ có tình yêu của một người là thứ không thể cưỡng cầu. Tác phẩm khép lại bằng câu văn bất hủ: 'Những thứ đó đều rất tốt đẹp, nhưng ta lại không thích', khẳng định sự tự do tối thượng và nỗi buồn kiêu hãnh của một trái tim biết yêu chân thành.