Hiệp Khách Hành – Kim Dung

Đăng tải nhiều kỳ trên nhật báo 'Minh Báo' từ ngày 11 tháng 6 năm 1965 đến ngày 15 tháng 1 năm 1966 tại Hồng Kông, 'Hiệp Khách Hành' của nhà văn Kim Dung (1924–2018) là một kiệt tác tiểu thuyết kiếm hiệp mang đậm màu sắc ngụ ngôn triết học và Đạo gia sâu sắc. Lấy cảm hứng từ bài thơ cổ phong cùng tên bất hủ của thi tiên Lý Bạch thời nhà Đường, tác phẩm mượn bối cảnh võ lâm giang hồ đầy rẫy tranh đoạt và định kiến để dẫn dắt độc giả vào cuộc hành trình tìm kiếm bản ngã chân thật, đồng thời châm biếm sâu cay căn bệnh câu nệ chữ nghĩa, kiến tri trói buộc của giới trí thức uyên bác đương thời.

Cốt truyện mở ra với tấn bi kịch tráo đổi số phận đầy trớ trêu giữa hai anh em sinh đôi có tính cách hoàn toàn trái ngược: Thạch Phá Thiên – một thiếu niên mộc mạc, chất phác, không biết chữ, lớn lên nơi núi sâu và bị người mẹ nuôi tàn nhẫn gọi bằng cái tên nhục mạ 'Cẩu Tạp Chủng' (đứa con hoang); và Thạch Trung Ngọc – một kẻ thông minh, điển trai nhưng trăng hoa, tráo trở và đê tiện. Vì ngoại hình giống hệt nhau, Thạch Phá Thiên liên tục bị các môn phái giang hồ (Tuyết Sơn phái, Trường Lạc bang) nhận nhầm, gánh chịu mọi oán hận và ân oán do người anh em gây ra. Đỉnh điểm của tác phẩm là sự kiện 'Đảo Hiệp Khách' phát lệnh bài Thưởng Thiện Phạt Ác mời các Chưởng môn đại phái đến đảo uống 'cháo Lạp Bát' – một chuyến đi bị toàn bộ võ lâm kinh sợ xem là cõi chết không có ngày về. Tuy nhiên, sự thật hoàn toàn ngược lại: Đảo Hiệp Khách là nơi lưu giữ bí kíp võ công tối thượng được khắc trên 24 bức tường đá dựa trên bài thơ của thi tiên Lý Bạch.

Đoạn kết của 'Hiệp Khách Hành' là một ngụ ngôn triết học thiên tài về tri thức và giác ngộ. Hàng trăm chưởng môn, đại tông sư võ học tốn hàng chục năm ròng rã vắt kiệt trí tuệ để mổ xẻ, chú giải, chiết tự từng câu chữ của bài thơ nhưng đều rơi vào bế tắc tẩu hỏa nhập ma; trong khi đó, Thạch Phá Thiên vì mù chữ nên không bị mặt chữ dẫn dụ, chỉ nhìn vào hình vẽ đường nét vận hành kinh mạch nguyên sơ mà vô tình lãnh hội được toàn bộ võ công thần sầu của Đảo Hiệp Khách. Bằng ngòi bút hóm hỉnh, cốt truyện biến hóa khôn lường và tính nhân đạo cao cả, Kim Dung khẳng định chân lý vĩ đại: sự thuần khiết, lương thiện và bản tâm trong sáng của con người luôn có sức mạnh khai mở trí tuệ cao hơn mọi sự xảo biện của chữ nghĩa giáo điều.