Ỷ Thiên Đồ Long Ký – Kim Dung

Xuất bản lần đầu dưới dạng truyện nhiều kỳ trên tờ nhật báo Minh Báo (Hong Kong) từ ngày 6 tháng 7 năm 1961 đến ngày 2 tháng 9 năm 1962, 'Ỷ Thiên Đồ Long Ký' là phần kết xuất sắc khép lại bộ ba huyền thoại 'Xạ Điêu Tam Bộ Khúc' của đại văn hào Kim Dung (1924–2018). Cuốn tiểu thuyết là một bức tranh hoành tráng về sự trỗi dậy của phong trào khởi nghĩa lật đổ ách thống trị của đế chế Mông Cổ thời nhà Nguyên. Tại Việt Nam, tác phẩm quen thuộc qua các bản dịch trước 1975 của Hàn Giang Nhạn, Từ Khánh Phụng và các bản phim truyền hình kinh điển, trở thành một tượng đài bất hủ về nghệ thuật xây dựng xung đột chính trị và bi kịch tình yêu giang hồ. Cốt truyện khởi phát từ lời sấm truyền làm điên đảo toàn bộ võ lâm Trung Nguyên: 'Võ lâm chí tôn, bảo đao Đồ Long, hiệu lệnh thiên hạ, mạc cảm bất tòng. Kỷ thiên bất xuất, thùy dữ tranh phong?'. Đồ Long đao và Ỷ Thiên kiếm chính là hai thần khí do Quách Tĩnh và Hoàng Dung rèn đúc từ Huyền Thiết trọng kiếm trước khi thành Tương Dương thất thủ, bên trong cất giấu bí kíp quân sự 'Vũ Mục Di Thư' của danh tướng Nhạc Phi và pho võ công thượng thừa 'Cửu Âm Chân Kinh'. Nhân vật trung tâm là Trương Vô Kỵ – kết tinh của mối tình đầy bi kịch giữa Trương Thúy Sơn (đệ tử phái Võ Đang chính phái) và Ân Tố Tố (ái nữ của Bạch Mi Ưng Vương thuộc Thiên Ưng Giáo tà phái). Chứng kiến cha mẹ bị bức tử ngay trên đỉnh núi Võ Đang vì không chịu tiết lộ nơi ẩn náu của nghĩa phụ Kim Mao Sư Vương Tạ Tốn, bản thân lại bị trúng Huyền Minh Thần Chưởng thập tử nhất sinh, Vô Kỵ đã trải qua tuổi thơ đầy giông bão đẫm nước mắt. Nhờ lòng nhân hậu, tinh thần vị tha và duyên kỳ ngộ, Trương Vô Kỵ học được y thuật của Hồ Thanh Ngưu, luyện thành Cửu Dương Thần Công trọn vẹn trong bụng vượn trắng và ngộ được Càn Khôn Đại Na Di tại mật đạo Quang Minh Đỉnh. Chàng đơn thương độc mã đứng ra hóa giải cuộc huyết chiến vây hãm của Lục Đại Môn Phái đối với Minh Giáo, được tôn làm Giáo chủ Minh Giáo lãnh đạo nghĩa quân chống quân xâm lược Nguyên Mông. Bên cạnh cuộc chiến giang hồ, tác phẩm cuốn hút độc giả bởi mối tình đầy giằng xé của Vô Kỵ với bốn đóa hoa giai nhân: Triệu Mẫn – quận chúa Mông Cổ thông minh tuyệt đỉnh, dám từ bỏ danh vọng gia tộc vì tình yêu; Chu Chỉ Nhược – chưởng môn phái Nga Mi dịu dàng nhưng bị lời nguyền thù hận tha hóa; Tiểu Chiêu – cô gái Ba Tư hiền thục nhu thuận; và Ân Ly si tình. Triết lý sâu sắc nhất của tác phẩm là sự xóa nhòa ranh giới nhị nguyên giữa 'Chính' và 'Tà': những môn phái mang danh danh môn chính phái lại đầy rẫy sự hẹp hòi, tàn độc, trong khi những người bị coi là ma giáo lại sẵn sàng xả thân vì đại nghĩa giang sơn xã tắc. Vô Kỵ cuối cùng đã rũ bỏ quyền lực ngai vàng để cùng Triệu Mẫn quy ẩn giang hồ, vẽ chân mày cho người mình yêu trọn đời.