Lịch Sử Khẩn Hoang Miền Nam – Sơn Nam

Xuất bản lần đầu năm 1973 tại Sài Gòn bởi nhà xuất bản Đông Phố, 'Lịch Sử Khẩn Hoang Miền Nam' là công trình biên khảo lịch sử - văn hóa đồ sộ và uy tín bậc nhất của nhà văn Sơn Nam (1926–2008). Tác phẩm đã xác lập vị thế độc tôn của ông như một 'nhà Nam Bộ học' tài ba, người đã dành trọn cả cuộc đời để khảo cứu, phục dựng và tôn vinh tiến trình mở đất, lập làng hào hùng của cha ông trên dải đất phương Nam suốt hơn ba thế kỷ. Công trình tái hiện một cách sống động và chân xác dòng chảy lịch sử từ mùa xuân năm Mậu Dần (1698) – thời điểm Thống suất Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh vào kinh lược phương Nam, chính thức thiết lập phủ Gia Định – cho đến những năm đầu thế kỷ XX. Sơn Nam đã dẫn dắt người đọc qua từng chặng đường gian khổ của các thế hệ lưu dân mở cõi: từ vùng 'rừng thiêng nước độc' ngập tràn muỗi mòng vắt đỉa, cá sấu trên sông, cọp dữ trên rừng rậm Đồng Tháp Mười, U Minh, Hậu Giang đến khi biến thành vựa lúa trù phú của cả nước. Tác phẩm phân tích sâu sắc bức tranh cộng cư đa văn hóa hòa hợp giữa người Việt di cư, cộng đồng người Hoa Minh Hương (tiêu biểu như Mạc Cửu khai phá xứ Hà Tiên, Trần Thượng Xuyên mở mang Bến Nghé - Nông Nại), người Khmer bản địa và người Chăm. Điểm đặc sắc làm nên giá trị nhân văn của cuốn sách là việc Sơn Nam không chỉ ghi chép những sự kiện bang giao hay biến cố chính trị khô khan, mà đi sâu vào việc giải mã 'căn tính Nam Bộ'. Qua ngòi bút mộc mạc, hào sảng đậm chất dân dã, ông làm sáng tỏ cội nguồn của nếp sống trọng nghĩa khinh tài, lòng hào hiệp bao dung, tính tình bộc trực và tinh thần bình đẳng của người phương Nam. Đó là di sản tinh thần vô giá được kết tinh từ máu, mồ hôi và nước mắt của bao thế hệ tiền nhân, nhắc nhở thế hệ hôm nay về cội nguồn dân tộc và trách nhiệm bảo tồn di sản phương Nam.