Mắt Biếc – Nguyễn Nhật Ánh

Xuất bản lần đầu tiên vào năm 1990 bởi Nhà xuất bản Trẻ, 'Mắt Biếc' của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh là một trong những kiệt tác văn học thanh xuân lãng mạn buồn và được yêu thích nhất trong lịch sử văn học hiện đại Việt Nam. Với hàng chục lần tái bản và hàng triệu bản in được phát hành, tác phẩm đã vượt qua ranh giới của một câu chuyện tình tuổi học trò để trở thành một biểu tượng ký ức của nhiều thế hệ độc giả. Năm 2019, bộ phim điện ảnh chuyển thể cùng tên do đạo diễn Victor Vũ dàn dựng đã lập kỷ lục phòng vé, một lần nữa khẳng định sức sống mãnh liệt và vẻ đẹp day dứt của câu chuyện tình đơn phương kinh điển này.

Bối cảnh câu chuyện mở ra tại ngôi làng Đo Đo mộc mạc, yên bình thuộc huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam – quê hương thơ ấu của chính tác giả. Nhân vật trung tâm là Ngạn – một chàng trai làng quê hiền lành, giàu lòng trắc ẩn, yêu thiên nhiên và mang tâm hồn đa cảm của một nghệ sĩ; và Hà Lan – cô bạn hàng xóm từ thuở ấu thơ sở hữu đôi mắt biếc mênh mông, trong veo nhưng chất chứa bao điềm báo trắc trở về một số phận đa đoan. Tuổi thơ của hai đứa trẻ trôi qua êm đềm dưới giàn hoa thiên lý, những buổi trưa trèo cây hái quả và những chiều lang thang trên đồi sim tím rực. Lớn lên, cả hai cùng rời làng quê nghèo ra thị xã học tập. Trong khi Ngạn luôn một lòng hoài niệm gìn giữ nếp sống mộc mạc và ôm ấp mối tình đầu thầm kín, thì Hà Lan lại nhanh chóng bị choáng ngợp bởi lối sống hào nhoáng, xa hoa nơi phố thị và ngã vào vòng tay của Dũng – một gã thanh niên thành thị sành điệu, phong lưu nhưng vô trách nhiệm. Hà Lan mang thai và sinh bé Trà Long nhưng bị Dũng ruồng bỏ phụ bạc. Ngạn nuốt nước mắt vào trong, lặng lẽ ở bên chăm sóc, chở che cho mẹ con Hà Lan với một tình yêu vị tha, thuần khiết vô điều kiện.

Sau khi tốt nghiệp sư phạm, Ngạn từ chối cơ hội ở lại thành phố để quay về làm thầy giáo làng Đo Đo, dồn hết tình cảm yêu thương để dạy dỗ, nuôi nấng Trà Long khôn lớn. Khi Trà Long trưởng thành với dung mạo và đôi mắt biếc giống hệt người mẹ năm xưa, cô bé đem trọn lòng sùng kính và tình cảm thiếu nữ hướng về Ngạn. Tuy nhiên, chính vào lúc này, Ngạn nhận ra bi kịch của sự nhầm lẫn: anh không thể biến Trà Long thành chiếc bóng thay thế của Hà Lan để xoa dịu vết thương lòng quá khứ. Trong một đêm mưa lạnh, Ngạn đã lặng lẽ lên chuyến tàu sớm rời bỏ làng Đo Đo ra đi mãi mãi. 'Mắt Biếc' không chỉ là bản tình ca dang dở xé lòng, mà là một khúc tưởng niệm nghẹn ngào về sự bất lực của những giá trị hoài niệm thuần khiết trước cơn lốc đô thị hóa và nỗi tiếc nuối khôn nguôi về những mối tình lỡ làng thời tuổi trẻ.