Tơ Hồng Vương Vấn – Tác giả Hồ Biểu Chánh

Hoàn thành vào tháng 1 năm 1954 tại Gò Công và do Nhà xuất bản Xưa Nay ấn hành, 'Tơ Hồng Vương Vấn' là một trong những cuốn tiểu thuyết dã sử và văn hóa nghệ thuật độc đáo bậc nhất trong sự nghiệp đồ sộ gồm hơn sáu mươi tác phẩm của văn hào Hồ Biểu Chánh (1884–1958). Cuốn sách có giá trị lịch sử đặc biệt khi lấy cảm hứng trực tiếp từ cuộc đời thật của nhạc sĩ tài tử Cao Văn Lầu (Sáu Lầu, 1892–1976) và sự ra đời của bản cổ nhạc bất hủ 'Dạ cổ hoài lang' (1919) – tiền thân của bản vọng cổ làm rạng danh nền âm nhạc cải lương Nam Bộ. Cốt truyện tái hiện một tấn bi kịch tình duyên đẫm nước mắt giữa chàng nhạc sĩ tài hoa họ Cao và người vợ hiền thục nết na tại vùng đất Bạc Liêu đầu thế kỷ 20. Sau ba năm chung sống mặn nồng son sắt, người vợ vẫn chưa sinh được con nối dõi tông đường; theo hủ tục khắt khe 'tam niên vô tử bất thành thê' của lễ giáo phong kiến xưa, gia đình bên chồng đã kiên quyết ép buộc hai người phải ly dị và đuổi người vợ về nhà cha mẹ đẻ. Bị kẹt giữa một bên là chữ Hiếu thờ mẹ cha và một bên là chữ Tình son sắt với người bạn đời, người nhạc sĩ đau đớn đến thắt ruột gan. Hằng đêm, trong nỗi nhớ thương vợ khôn nguôi dưới bóng trăng thanh nơi bến đò lạnh vắng, chàng đã trút cạn giọt lệ đau thương của tâm hồn vào từng cung đàn nhịp điệu, sáng tác nên bản nhạc 'Dạ cổ hoài lang' (Đêm khuya nghe tiếng trống nhớ chồng) làm chấn động lòng người. Bằng văn phong Nam Bộ mộc mạc, tha thiết và chân thực, Hồ Biểu Chánh đã dựng nên một bản cáo trạng xót xa đối với những hủ tục hôn nhân phong kiến tàn nhẫn đã bức tử hạnh phúc của biết bao lứa đôi lương thiện. 'Tơ Hồng Vương Vấn' không chỉ là thiên tình sử cảm động, mà còn là một tư liệu văn học quý báu bảo tồn ký ức về cội nguồn đờn ca tài tử Nam Bộ. Tác phẩm tôn vinh lòng thủy chung son sắt của con người phương Nam, khẳng định sức sống trường tồn của nghệ thuật chân chính sinh ra từ chính nỗi đau và tình yêu thương con người.