Cười Gượng – Hồ Biểu Chánh

Cười Gượng là một tiểu thuyết tâm lý – hiện thực xã hội đượm buồn và sâu sắc của nhà văn Hồ Biểu Chánh, xuất bản lần đầu vào những thập niên đầu thế kỷ hai mươi. Nhan đề "Cười Gượng" là một hình tượng nghệ thuật ám ảnh, phản ánh tấn bi kịch thầm lặng của những con người nghèo khổ nhưng giàu lòng tự trọng trong xã hội cũ: họ buộc phải gượng cười, che giấu những giọt nước mắt tủi nhục và nỗi đau đớn cay đắng vào tận đáy lòng để giữ gìn thể diện gia đình và tiếp tục bước đi giữa cuộc đời dâu bể. Cốt truyện xoay quanh số phận chìm nổi của một người phụ nữ nết na, thùy mị nhưng gặp phải cuộc hôn nhân bất hạnh với một người chồng cờ bạc, vũ phu và tha hóa nhân cách. Dẫu phải chịu đựng trăm cay ngàn đắng, ngày ngày làm lụng cật lực để trả những món nợ ngập đầu do người chồng gây ra và chịu đựng những lời sỉ nhục cay nghiệt, người vợ vẫn luôn giữ nụ cười gượng gạo trước mặt cha mẹ già và hàng xóm láng giềng để che chở cho danh dự của gia đình và tương lai của con thơ. Hồ Biểu Chánh đã dẫn dắt người đọc qua những tình huống đời thường nghẹn ngào, bóc trần sự tàn nhẫn của thói cờ bạc đỏ đen và nỗi bất hạnh tột cùng của người phụ nữ trong chế độ gia đình phong kiến gia trưởng. Tác phẩm là một bản tụng ca xúc động về đức hy sinh cao cả, lòng nhẫn nại phi thường và phẩm giá kiên cường của người phụ nữ Nam Bộ xưa. Bằng giọng kể đôn hậu, giàu lòng trắc ẩn và vốn phương ngữ miền Nam chuẩn mực, Hồ Biểu Chánh đã lên tiếng đòi quyền sống, quyền hạnh phúc cho người phụ nữ, đồng thời cảnh tỉnh người đời về hậu quả khôn lường của những thói hư tật xấu đang phá nát hạnh phúc bao mái ấm gia đình.