Mười Năm – Tô Hoài

Mười Năm là cuốn tiểu thuyết trường thiên đặc sắc của nhà văn Tô Hoài, do Nhà xuất bản Văn Học xuất bản năm 1957, được xem là phần tiếp nối tự nhiên của các tác phẩm viết về vùng ngoại thành Hà Nội như "Quê người", phản ánh trọn vẹn một thập kỷ lịch sử biến thiên dữ dội nhất của dân tộc: từ phong trào Mặt trận Dân chủ Đông Dương (1936), qua nạn đói khủng khiếp năm Ất Dậu và Cách mạng tháng Tám 1945, cho đến những năm đầu toàn quốc kháng chiến chống thực dân Pháp. Tác phẩm theo chân các nhân vật trung tâm là những thanh niên thợ dệt làng Nghĩa Đô ven sông Tô Lịch trong hành trình trưởng thành về nhận thức xã hội và lý tưởng cách mạng. Tô Hoài miêu tả tài tình sự chuyển biến tâm lý từ những người lao động lam lũ, sống cam chịu trong sự bóc lột của bọn chủ phường và sự đe dọa của đói nghèo, dần dần giác ngộ ánh sáng của phong trào cách mạng bí mật, tham gia đoàn thể ái hữu, tự vệ chiến đấu và cuối cùng trở thành những chiến sĩ quyết tử bảo vệ thủ đô. Nạn đói năm 1945 được tái hiện với những chi tiết hiện thực rùng mình nhưng không gieo rắc sự tuyệt vọng, mà làm bùng lên ngọn lửa căm thù ngùn ngụt dẫn tới cuộc vùng lên phá kho thóc của giặc để cứu đói và giành lấy chính quyền về tay nhân dân. Mười Năm khẳng định tài năng bậc thầy của Tô Hoài trong việc khắc họa diện mạo của quần chúng nhân dân trong bão táp cách mạng. Bằng lối hành văn hoạt bát, giàu chất đời thường và ngôn ngữ đối thoại phong phú, cuốn sách là một khúc ca tự hào về sức sống quật khởi và ý chí tự giải phóng của tầng lớp cần lao nghèo khổ, ghi lại một mốc son chói lọi trong lịch sử đấu tranh của nhân dân thủ đô.