Quê Nhà – Tô Hoài

Quê Nhà là một trong những tiểu thuyết lịch sử quy mô và giàu giá trị hiện thực nhất của nhà văn Tô Hoài, do Nhà xuất bản Văn Học ấn hành, vinh dự nhận Giải thưởng Hội Văn nghệ Hà Nội năm 1970. Tác phẩm đưa người đọc trở về những năm tháng sục sôi cuối thế kỷ mười chín (1882–1884), khi thực dân Pháp đưa quân tấn công thành Hà Nội lần thứ hai và đánh chiếm các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ, phác họa nên một tượng đài bằng văn xuôi cho phong trào kháng Pháp kiên cường của nhân dân vùng ngoại thành Thăng Long – Hà Nội.

Không gian nghệ thuật trung tâm của tiểu thuyết là vùng đất Nghĩa Đô, Dịch Vọng, Bưởi, Cầu Giấy ven dòng sông Tô Lịch – quê hương máu thịt của tác giả. Tô Hoài đã tái hiện sinh động khí thế yêu nước sục sôi của các tầng lớp cần lao: từ những người thợ dệt lụa dũng cảm, phường săn thiện nghệ, những nhà nho giữ trọn khí tiết cho đến những người phụ nữ tảo tần tiếp lương tải đạn. Các sự kiện lịch sử bi tráng như trận Cầu Giấy chém đầu quan tư Pháp Henri Rivière, sự hy sinh lẫm liệt của Tổng đốc Hoàng Diệu được lồng ghép tài tình vào đời sống thường nhật của làng quê, làm nổi bật tinh thần bất khuất "quyết tử để Tổ quốc quyết sinh" của nhân dân nghèo tự đứng lên cứu nước khi triều đình nhà Nguyễn nhu nhược đầu hàng.

Quê Nhà khẳng định vốn hiểu biết lịch sử, phong tục và địa lý ngoại thành Hà Nội uyên bác phi thường của Tô Hoài. Bằng ngôn từ phong phú, đậm đà sắc thái cổ truyền và nghệ thuật dựng đại cảnh xuất sắc, tác phẩm là một thiên anh hùng ca bi tráng về lòng yêu nước nồng nàn, thắp sáng niềm tự hào về truyền thống chống giặc ngoại xâm quật cường của nhân dân thủ đô ngàn năm văn hiến.