Án mạng trên chuyến tàu tốc hành Phương Đông

Xuất bản ngày 1 tháng 1 năm 1934 tại Luân Đôn bởi nhà xuất bản Collins Crime Club và tại Hoa Kỳ dưới nhan đề 'Murder in the Calais Coach', 'Án Mạng Trên Chuyến Tàu Tốc Hành Phương Đông' (Murder on the Orient Express) của 'Nữ hoàng trinh thám' Agatha Christie (1890–1976) là một trong những kiệt tác suy luận logic kinh điển và có sức ảnh hưởng sâu rộng nhất trong lịch sử văn học trinh thám thế giới. Tác phẩm ra đời từ những trải nghiệm thực tế của tác giả khi đi lại trên tuyến đường sắt huyền thoại nối liền Âu - Á và cảm hứng trực tiếp từ vụ án bắt cóc bi thảm của con trai viên phi công Charles Lindbergh năm 1932. Bằng tài năng điều phối tình huống bậc thầy, Christie đã tạo nên một không gian án mạng khép kín hoàn mỹ, nơi ranh giới giữa luật pháp quy ước và công lý đạo đức bị thách thức tột cùng. Cốt truyện mở ra trên đoàn tàu tốc hành sang trọng Simplon Orient Express khởi hành từ Istanbul hướng về Tây Âu. Khi đoàn tàu di chuyển qua vùng núi non hiểm trở của Vương quốc Nam Tư, một trận bão tuyết dữ dội đã chôn vùi đường ray, cô lập hoàn toàn đoàn tàu giữa vùng hoang dã lạnh giá. Trong đêm tuyết phủ ấy, một vụ án mạng kinh hoàng xảy ra tại toa xe Istanbul - Calais: thương gia người Mỹ giàu có Samuel Edward Ratchett bị sát hại dã man trong phòng ngủ khóa kín với mười hai vết đâm kỳ lạ – nông sâu, mạnh yếu khác nhau. Có mặt trên chuyến tàu, thám tử lừng danh người Bỉ Hercule Poirot nhận lời ủy thác của ngài Bouc – Giám đốc công ty hỏa xa – để tiến hành cuộc điều tra độc lập. Bằng những mảnh giấy cháy dở thu thập tại hiện trường, Poirot nhanh chóng bóc trần chân tướng thật của nạn nhân: Ratchett chính là Lanfranco Cassetti, một tên trùm tội phạm khét tiếng đã bắt cóc và sát hại dã man bé gái Daisy Armstrong ba tuổi tại Mỹ rồi dùng tiền bạc trốn thoát khỏi sự trừng phạt của pháp luật. Điểm sáng nghệ thuật của tác phẩm nằm ở cuộc đấu trí thẩm vấn tâm lý mẫu mực giữa Poirot và mười hai hành khách thuộc mọi quốc tịch, tầng lớp xã hội trên toa tàu. Khi mọi chứng cứ ngoại phạm đan xen thành một mê cung không lối thoát, Poirot đã có một phát kiến thiên tài phá vỡ toàn bộ quy ước trinh thám truyền thống: không phải một kẻ sát nhân đơn lẻ, mà toàn bộ mười hai hành khách – từ nữ diễn viên Linda Arden (bà Hubbard), Công nương Dragomiroff, Bá tước Andrenyi, đến người quản gia và cô gia sư – đều là những người thân mang vết thương lòng rỉ máu từ thảm kịch gia đình Armstrong, đã cùng nhau hợp thành một bồi thẩm đoàn bí mật để thi hành bản án tử hình đối với kẻ thủ ác. Đoạn kết khi Poirot quyết định trình bày giải pháp thứ nhất (một kẻ lạ mặt đột nhập) cho cảnh sát Nam Tư để che chở cho mười hai con người đau khổ đã nâng tác phẩm lên tầm vóc một khúc triết luận nhân đạo sâu sắc về công lý và lòng trắc ẩn.