Lấy nhau vì tình – Vũ Trọng Phụng

Khởi đăng trên tuần báo 'Phụ Nữ Thời Đàm' vào năm 1937 và được Nhà xuất bản Tân Dân in thành sách vào cùng năm tại Hà Nội, 'Lấy Nhau Vì Tình' của nhà văn Vũ Trọng Phụng (1912–1939) là một tác phẩm tiểu thuyết luận đề xã hội sắc sảo, dũng cảm mổ xẻ một vấn đề nóng bỏng nhất của giới trẻ thành thị đương thời: phong trào đòi quyền tự do yêu đương và hôn nhân giải phóng cá nhân đối lập với thực tế kinh tế nghiệt ngã của đời sống cơm áo gạo tiền. Cốt truyện xoay quanh mối tình lãng mạn và cuộc hôn nhân tự nguyện giữa Đỗ Nhâm – một chàng viên chức trẻ tuổi mang nhiều mộng ước văn chương bay bổng – và Phấn – một cô gái tân thời xinh đẹp, có học thức. Cả hai quyết định vượt qua rào cản của những định kiến cổ hủ, từ chối lối mai mối môn đăng hộ đối truyền thống để 'lấy nhau vì tình' theo đúng khẩu hiệu tiến bộ của xã hội mới. Thế nhưng, tuần trăng mật nhanh chóng tan biến khi họ phải đối diện với gánh nặng mưu sinh thường nhật nơi đất Hà thành đắt đỏ. Đồng lương còm cõi của Nhâm không đủ trang trải tiền nhà, tiền ăn, tiền thuốc men khi sinh con nhỏ; sự túng thiếu triền miên biến căn nhà nhỏ thành một địa ngục của những lời cằn nhằn, trách móc và nghi kỵ. Bức tranh tình yêu màu hồng dần nhường chỗ cho sự vỡ mộng cay đắng khi cả hai nhận ra tình cảm lãng mạn không thể thay thế được bánh mì và sữa cho trẻ thơ. Vũ Trọng Phụng không phủ nhận giá trị của tình yêu đôi lứa tự do, nhưng bằng cái nhìn hiện thực tỉnh táo đến tàn nhẫn, ông đã vạch trần thói hão huyền của một bộ phận thanh niên tiểu tư sản chỉ biết lãng mạn hóa cuộc sống mà không chuẩn bị nền tảng trách nhiệm kinh tế. 'Lấy Nhau Vì Tình' khẳng định một chân lý thực tiễn: một cuộc hôn nhân bền vững đòi hỏi sự hòa hợp giữa tình cảm chân thành và năng lực tự chủ vật chất; sự tự do đích thực không thể tồn tại dựa trên sự ảo tưởng và lười nhác đời thường.