Trúng Số Độc Đắc – Vũ Trọng Phụng

Khởi đăng định kỳ trên báo 'Đông Pháp' từ tháng 8 năm 1938 và được Nhà xuất bản Lê Cường ấn hành thành sách vào cùng năm tại Hà Nội, 'Trúng Số Độc Đắc' là tác phẩm tiểu thuyết trường thiên hoàn thành cuối cùng của 'ông vua phóng sự đất Bắc' Vũ Trọng Phụng (1912–1939). Ra đời khi sức khỏe của tác giả đã suy kiệt nghiêm trọng vì bệnh lao phổi và gánh nặng mưu sinh, cuốn sách là một lát cắt hiện thực gai góc, phẫu thuật không thương tiếc sức mạnh ma quái của đồng tiền trong xã hội thực dân nửa phong kiến thời kỳ Mặt trận Dân chủ Đông Dương. Cốt truyện xoay quanh bước ngoặt đổi đời bi hài kịch của bác phu xe kéo nghèo khổ tên Phúc. Đang sống trong cảnh cùng quẫn bần hàn, bị chủ nợ thúc ép và gia đình nheo nhóc bên bờ vực chết đói, Phúc bỗng nhiên trúng tờ vé số độc đắc trị giá một vạn đồng Đông Dương – một gia tài khổng lồ có thể làm lóa mắt bất kỳ ai thời bấy giờ. Thế nhưng, món tiền từ trên trời rơi xuống ấy không đem lại hạnh phúc thực sự; trái lại, nó trở thành một mồi lửa châm ngòi cho sự đảo điên của các mối quan hệ gia đình và xã hội. Phúc lập tức bị bủa vây bởi một đám người cơ hội: họ hàng xa bỗng chốc nhận thân, bạn bè kéo đến vòi vĩnh, những kẻ môi giới lừa đảo và các ả đào săn đón rình rập. Từ một người lao động chất phác thật thà, Phúc bị cuốn vào vòng xoáy ăn chơi trác táng, đánh mất nhân phẩm, để rồi khi tiền bạc tan biến theo mây khói, chàng lại rơi xuống vực thẳm bần cùng và cay đắng hơn xưa. Bằng ngòi bút châm biếm sắc lạnh và biệt tài miêu tả tâm lý xã hội bậc thầy, Vũ Trọng Phụng đã dựng nên một màn hài kịch chua chát về thói hám của và sự tha hóa lương tri của thị dân thành thị. 'Trúng Số Độc Đắc' không đơn thuần là câu chuyện về một vụ đổi đời may rủi, mà là bản cáo trạng xã hội đanh thép: trong một xã hội kim tiền đảo điên, đồng tiền không mua được hạnh phúc chân thật mà chỉ làm bộc lộ rõ nét nhất phần thú tính và sự đạo đức giả của con người. Tác phẩm cảnh tỉnh sâu sắc về cái giá của sự tham lam và sự mong manh của phẩm giá con người trước ma lực đồng tiền.